Utdatert nettleser Det ser ut som du bruker en gammel nettleser. Faktafyk.no krever IE 8 og nyere versjoner av Internet Explorer. Last ned nyere nettleser her

Svarttrasta syng om natta

Edith er sint, lei og hatar alt. Martha er inkluderande og sosial, men ber óg på ei sorg over å ha mista far sin. Det er første dag på vidaregåande skule, og Edith og Martha er på veg for å finne klasserommet.

Tone E. Solheim Samlaget 2021



Skoa mine klaskar mot det harde korridorgolvet. Feite, slappe flyndrer med størkna gjørme og slitne skolisser. Er halvvegs til Nordkapp, og endå har vi ikkje nådd klasserommet. Kor stor er eigentleg denne skulen?

Johanne legg ein arm om skuldrene mine.

«Så gøy at vi kom i same klasse!» seier ho. «Tre nye år! Dette blir bra, trur du ikkje?»

Eg ristar på hovudet. Alt eg klarar å tenke på, er kor mange i den nye klassen som allereie har høyrt rykta om meg. For sjølvsagt har der vore rykte i løpet av sommaren. Der er alltid rykte på ein liten dritplass som Føresvåg.

«Du …»

Johanne dreg meg til sides, vekk frå korridoren og dei andre elevane. Tek hendene mine i sine og ser meg djupt inn i auga.

«Dette klarar du», seier ho. «Du treng ikkje stresse.»

«Men –.»

Johanne ristar på hovudet.

«Ikkje noko men.»

Og så dyttar ho meg bort til den næraste døra, den merkt 1A.

Klasserommet innanfor er eit kaos av pultar og gule namnelappar.

Dei andre i klassen kavar rundt på leit etter plassane sine, trakkar kvarandre på føtene, olbogar kvarandre i magen. Eg blir ståande i døropninga. Kjenner hjartet hamre som ein psykotisk snikkar ein stad mellom øyra. Det var verkeleg berre dette som mangla. At eg må sitte ved sida av nokon eg ikkje eingong kjenner, eller endå verre – nokon som allereie trur dei kjenner meg.

Eg kastar meg etter Johanne ut i det frodande elevhavet. Held pusten til eg finn min eigen pult, og klamrar meg til han som til ei livbøye. Kjenner vatnet skvulpe oppetter leggane mine, saltet som stivnar mot huda.

Etter nokre minutt smell døra til klasserommet att. Eg kastar eit blikk bort på nabopulten. Det sit ei ukjend jente der no, med mørkegrøn pologenser og krøllete hår. Ei gedigen dame har stilt seg opp bakom kateteret. Det strøymer ord ut av munnen hennar, men eg stenger dei ute. Pirkar i staden på ein gammal tyggis under pultplata. Får steinhard gummi under fingerneglene – eukalyptus, peparmynte. Spytt.

Har nesten fått han laus då eg høyrer det.

bli-kjend-intervju, seier kjempedama.

Og så:

presentere kvarandre framfor klassen.

Orda treffer meg som skot. Bang, bang, rett i brystet. Brått er den psykotiske snikkaren tilbake, hamrar i heile kroppen min denne gongen. Eg knip att auga. Tenker på ein artikkel eg las i ei bok ein gong, om folk som tek fyr heilt av seg sjølve. Spontaneous combustion. Kvifor kan ikkje det skje meg?

Dusinvis av stolbein skrapar mot det flislagde golvet. Blir til mumling, blir til latter, blir til bråk. Eg held pusten. Snur meg sakte mot den ukjende nabojenta, som allereie sit og ser på meg frå under ein glorie av blonde krøllar.

«Ok», mumlar eg. «La oss få desse jævla intervjugreiene overstått.»

Gloriejenta blir eldraud i kjakane. Vrir seg litt på stolsetet, opnar og lukkar munnen eit par gonger. Bit seg nervøst i leppa. Og så – som om det var det beste ho kunne komme på – held ho eine handa fram mot meg.

«Martha», seier ho. «Eg heiter Martha. Kva heiter du?»

«Øh, Edith?»

Eg nikkar mot den gule namnelappen som er teipa fast på pulten min. Tek ikkje handa hennar heller, for kven handhelser vel no til dags? I staden snurpar eg saman leppene. Ventar på at ho skal trekke seg unna meg, snu seg vekk slik alle andre gjer.

Men gloriejenta berre smiler – eit smil så strålande at det er like før eg blir solbrend.

Det er då eg skjønar det.

At ho ikkje veit.

 

Spørsmål. Uendeleg med spørsmål, fram og tilbake. Kor mange sysken har du, kva driv du med på fritida, den type ting. Gloriejenta bablar. Eg nikkar med jamne mellomrom, men avbryt ho ikkje. Etter eit kvarter stoppar kjempedama oss. Seier ho vil kalle folk fram til tavla, par for par. Martha sprett opp frå stolen sin då læraren seier namnet hennar, går rakrygga framtil kateteret. Eg luskar motviljug etter, kjenner klasserommet vekse seg større for kvart steg eg tek.

«Kunne du tenke deg å byrje, Martha?» spør kjempedama.

Gloriejenta nikkar og opnar kladdeboka si. Ramsar opp det vesle ho har fått ut av meg, som om eg var ei handleliste. Alt ho nemner, er trivielle ting, uviktige ting – ting ingen bryr seg med å hugse. Likevel knyter det seg i magen min. Uløyselege speidarknutar av tarmar og gøts. For bakarst i klasserommet sit to jenter frå parallellklassen på gamleskulen. Den eine av dei skriblar noko på ein lapp som ho stikk til gutane på rada framom.

Og så ler dei, alle fire.

Eg senkar hovudet. Stirer intenst på joggeskoa mine, kjenner klumpen i halsen bli ei sur grapefrukt, ein roten melon. Ved sida av meg har gloriejenta stoppa å snakke. Ho ser spørjande på kjempedama, som snur seg mot klassen, ber folk halde stilt.

«Berre hald fram du, Martha», seier kjempedama då latteren har lagt seg. «Vi følgjer med.»

Martha kastar eit kort blikk bort på meg før ho dukkar ned att i kladdeboka si.

«Edith høyrer helst på band som Arctic Monkeys og Arcade Fire», seier ho.

Og så teier ho, brått og uventa, som om eg var ei dårleg skriven skuleoppgåve.

Klassen gir frå seg nokre halvhjarta klapp.

«Takk for det», seier kjempedama. «Då var det din tur, Edith. Kva kan du fortelje oss om Martha?»

Eg pressar leppene saman. Kjenner korleis ryggen krummar seg, korleis skuldrene hektar seg fast oppe ved øyra. Hugsar plutseleg ikkje korleis ein pustar, korleis ein gjer noko som helst. For rundt om i klasserommet har folk byrja å kviskre.

Og eg veit det er meg dei kviskrar om.

«Edith?» seier kjempedama. «Vi ventar på deg.»

Eg svelgjer, men den rotne melonen forsvinn ikkje. Veks seg berre endå større – blir ein ruglete basketball, ei morgonstjerne med sylkvasse piggar. Eg bit tennene saman. Får ikkje eingong med meg at gloriejenta har teke eit steg nærare meg, før eg kjenner ei varm handflate mot korsryggen gjennom genseren.

«Martha har nettopp flytta hit frå Skaret», kviskrar ho nær øyret mitt. «Og favorittfargen hennar er lysegrøn.»

Stemma hennar.

Så snill den er.

Eg knyter opp nevane. Opnar munnen til ei smal sprekke. Stemma mi er låg, men ho er der. Og heile tida står Martha ved sida av meg med handflata mot korsryggen min, som om vi allereie var vener.

Til toppen