Utdatert nettleser Det ser ut som du bruker en gammel nettleser. Faktafyk.no krever IE 8 og nyere versjoner av Internet Explorer. Last ned nyere nettleser her

Under

"Under" går føre seg i framtida i byen Zeijang-Volvo. Barneheimsjenta Ela bur i bydelen Grøn sektor og arbeider på fabrikken til diktatoren og tyrannen, Ingmor. Arbeidarane vert behandla som slavar. Det finst ingen fridom, og gjer ein ikkje som Ingmor seier, hamnar ein på blodtappingsbenken. For Ela er livet nærmast uuthaldeleg. Sidan handlinga går føre seg i eit anna samfunn, i ei anna tid, brukar dei nokre andre ord og har annan teknologi. Til dømes er «volp» det same som politi, og «fèngchéngar» er lakeiar for diktatoren. Og Ela kommuniserer hemmeleg via små dronar kalla infoSekt.

Hilde Kvalvaag, Sturla Bang Samlaget 2017

Fèngchéngane sit ved eit eige bord. Uttrykka deira er overlegne, fata fulle av mat. Halvetne mjølbollar og haugar med synterter, cola-te i store koppar. Ela går heilt inntil Sarin, pustar inn lukta hennar og den søtlege pusten. Ela pressar seg ned på benken og set seg tett inntil henne, uforsiktig med vilje, så den grøne cola-teen skvalpar ut – over brettet til Sarin, blir til ein liten grøn dam.

Shăbī, sjå deg for! Kva er det du vil? Dette er ikkje eit bord for småjenter.

Ela hadde trudd at Mol og Ekko ville dra henne bort frå bordet med ein gong, men alle sit stille. Glor. Ela ser rett på Sarin. Ho har aldri sett inn i auga til ein slange, men blikket til Sarin er nett slik ho trur at det må vere. Det er kjenslekaldt. Vik ikkje. Sarin blunkar, seier ingenting, berre stirer som om ho ser noko langt inni Ela. Ela stirer tilbake, tenker det er synd på deg, Sarin. I nokre av dei første minna hennar frå háiziHemmet er Sarin der, ho gret ofte, ville støtt sitte på fanget til styraren. Når dei stod i ring og song, ville Sarin alltid halde Ela i handa. Du er snill, sa Sarin. Snille Ela. Så blei Sarin eldre og slutta å gråte, ville alltid halde Skåne i handa. Smiska seg inn med eit par eldre jenter som prøvde å bestemme over andre. Dei som fekk andre til å grine. Ela forakta dei, likte å rive sund det dei sa, så alle andre kunne sjå kor håplause dei var. Men det hjelpte ikkje. No har Sarin klart å bli fèngchéng. Ela ventar til Sarin må blunke, så kastar ho ut orda.

– Kvifor gjorde du det? Ekko sa du fekk dei til å hente meg. To volpar på ei lita jente? Du tok alle pengane mine, lova meg at eg skulle få besøke søstera mi?

Kva snakkar du om? Sarin ser sint på Ela, skottar innimellom mot nokre av dei som sit i nærleiken, dei fleste av dei fèngchéng som ho, men nesten alle er eldre og meir erfarne. Matsalen er still no, som eit daudt område. Munnvikene til Sarin skjelv nesten usynleg.

– Her kan du ikkje sitte, dette bordet er ikkje for slike èrbī som deg.

Men Ela flyttar seg endå tettare inntil Sarin, seier:

– Du fekk alt eg hadde spart opp. Det er ikkje lov for fèngchéngar å ta imot pengar, er det vel? Likevel sladrar du på meg? Har du inga ære? Du fekk alle syntepla òg. Eit heilt brett. Ja, eg åt eitt, eg innrømmer at eg stal. Men kvar er resten no? Inni den tjukke magen din?

Dei andre lakeiane følger nøye med på det som blir sagt, og Ela ser inn i dei stikkande auga deira, tenker på jenta og Lilin og dei andre døde kroppane på kjølen, kjenner ein vill og hard styrke fosse gjennom seg.

– Sjå her kva dei gjorde med meg.

Ela drar opp tunikaen, viser blåmerka på kroppen. Eit nesten lydlaust sus høyrest frå fèngchéngane. Sarin har reist seg halvvegs opp, lener seg mot Ela, mens ho nikkar mot Mol og Ekko. Ela fortset, held stemma kald og klar, snakkar sakte.

– Eg har blitt prylt og tappa for blod. Og det er di skuld.

– Du skal vere varsam med kva du seier. Du lyg! Alle veit at du er ein tjuv og løgnar. Det gneistrar svart i auga til Sarin. – Her kan du ikkje vere, bordet her er ikkje for arbeidarar. Gǔnkāi!

Ela kjenner ein spiss olboge dunke seg mellom ribbbeina og aner to skuggar sige inn bak seg. Ei hand på kvar skulder. Raseriet brenn bak auga hennar, ho ensar ikkje at Mol og Ekko drar hardt i henne når ho lener seg heilt inn mot Sarin og hissar til ho.

– Dette er ikkje over. Du bryt reglane, du er utan ære. Èrbī! Kven kan stole på deg etter dette? Ingen!

– Ta henne vekk, seier Sarin iskaldt, – kva er det de somlar etter?

Eg kjem til å hamne på kjølen likevel, eg er køyrd, rekk Ela å tenke og roper ut mens ho reiser seg:

– Dei drep folk. Alle jenter som blir henta, tappar dei for blod, og nokre jenter tømmer dei for alt dei har i seg, til dei døyr. Dei har drepe Lilin. Eg såg henne. Døde søstrer ligg i haugar på kjølen!

Det er heilt stilt i matsalen. Alle blikk er retta mot Ela, ho kjenner dei som trekk i nakken. Mol og Ekko dreg henne hardt i armane. Pusten deira læt opphissa bak henne. Idet ho slepper brettet sitt ned i resirken, plirer to små gule auge opp på henne før luka glir att. Gule auge igjen, kikkar liksom tenksamt på henne.

– –
#rotta. Rapport til Grøna Engor.

Utvald individ Ela er i sårbar posisjon, auke status til aktiv monitor? Til å vere av arten Homo sapiens er ho nesten sjukeleg uredd, set seg i fare. Ho er gunstig katalysator for habitatkollaps. Men ho treng kontrollerast nærmare og sikrast mot fullstendig utnytting. Sjansen for overleving går mot null om volpar mistar sjølvkontroll. Plan #821-314 iverksett. Melding ut.#
– –
Ela lyttar etter skritt bak seg når ho smett inn i luftesjakta bak dormen. Ei smal spiraltrapp kvervlar seg fleire etasjar opp til eit lite loft. Ho ser rett i auga på ei rotte som sit under trappa. Det er ikkje uvanleg å sjå rotter, men no ser ho jo rotter overalt! Denne ser ut som ho sit der og ser etter nokon. Dyret kikkar rakt på henne, legg hovudet litt på sida, gule auge som liksom lyser i den gråbrune pelsen. Rottene følger etter meg, tenker ho. Kven spionerer dei for? Ho kjem ofte opp på loftet for å vere i fred og tenke. Med det øvste trinnet kjem ei kjend lukt av mugg og fukt, eit lite vindauge slepper skumringa inn i det vesle kottet. Ho set seg framfor det vesle vindauget, held hendene mot ansiktet, prøver å samle seg. Huda prikkar, alt i henne dirrar, hjernen kjennest som ei maskin på veg mot kollaps. Kva har eg gjort? Ropte eg det verkeleg ut i matsalen? Korleis torde eg? Vindauget har litt utsikt, men røyk og skodde sperrar sikta, og regnet sildrar i svarte renningar nedetter glaset. Av og til skimtar ho veggar, tårn og djupe juv langt ned etter. Om ho berre kunne komme seg ut dit. Men Zeijang-Volvo er vakta. Dei som prøver å rømme, blir tatt, det seier Skåne. Ho vippar laus eit koplingslokk og tar ut ei lita eske med lokk ho har gøymt der. Det byrjar å surre i den. Det er to infoSekt, dei to siste ho har. Ela legg eska inn mot nanTaten ho har på brystet, rett over hjartet, og trekker lokket unna. Kjenner dei to infoSekta krype ned på huda og gå rundt som fluger før det blir stilt. Ho tar eska til sides og kikkar ned, ei er mattsvart, og ei er mørk brun. RAL6022. Den ser gammal og sliten ut. Ela lukkar auga.

#Skåne. Eg er i stor fare. Eg blei henta av volpar og tatt til Raud Sektor, dei tok blod. Eg fann døde jenter. Lilin frå dormen min. Dei drep folk i Raud Sektor. Sǐ pì yān Sarin angav meg, og eg skjelte henne ut i matsalen. No overvaker dei meg. Eg kan bli henta når som helst. Kan du stoppe dei om dei prøver å drepe meg? Viss ikkje. Ta vare på Sika. E#
Den mattsvarte gjer ho klar til Sika:
#Sika. Kvar er du? Ikkje ver redd. Eg kjem og hentar deg. På eit eller anna vis skal eg få det til. Ikkje stol på nokon. Ikkje et piller. Ela#
NanTaten hennar er ein blome, raud med svart stilk. Ho fekk den av Skåne. Det er gammal tekk, han hadde skaffa den ulovleg, men han sa aldri kor hen. Den blei smugla inn til henne. Ho la den på huda på brystet, over hjartet, og etter eit par døgn var den smelta ned i det øvste cellelaget og har knytt nanoblonder til sentralnervesystemet hennar. Dei to infoSekta byrjar summe, så tar dei av og surrar litt rundt, før dei forsvinn ned luftesjakta. Den gamle brune fyk først. Dei eldste dronane er dei beste, dei og nanTatane blei laga før den andre utryddinga, når kvaliteten på alt var jättebra. Gjenstandar frå den tida er verdt kjempemykje om ein finn slikt. Det er derfor ho har multiJúen sin i ein silkepose med broderi på, det er den finaste tingen ho eig. Og utruleg gammal. SKELETOOL er det prega inn i det matte, grå metallet. Ho blir sittande på loftet, stirer ut vindauget, ser etter blå sprekkar i alt det gråe. Tenker på hatet i auga til Sarin. Ingen svar frå Skåne.

NB! Rettighetene for utdraget gjelder for aksjonsperioden, derfor har vi måttet fjerne resten av utdraget.

Til toppen